Dünya'nın Akciğerleri Yanıyor

Brezilya'da çıkan ve haftalardır sönmeyen orman yangınları, her dakika bir futbol sahası büyüklüğündeki alanı daha yok ediyor.

Dünya'nın Akciğerleri Yanıyor

Dünya'nın en büyük yağmur ormanı olan Amazon Ormanlarında haftalardır devam eden ve her geçen gün yenilerinin eklendiği orman yangınları Dünya'nın geleceğini tehdit eder boyutlara ulaştı, her saniye en az 6-7 ağacın daha yandığı ve bu sayının giderek arttığı hesaplanırken, Brezilya Hükümetine yönelik suçlamalar da giderek artıyor. Bu konulara değinmeden önce Dünya orman varlığı ve Amazonlar hakkında biraz daha bilgi sahibi olalım.

Dünya'daki ağaç sayısı bakımından yakın tarihlere kadar 400 milyar ağaç olduğu tahmin edilirken, daha gerçekçi bir araştırma ile bu sayının 3 trilyon civarında olduğu hesaplanmıştı. Bakmayın sayının tahmin edildiğinden çok daha yüksek olduğuna, aynı araştırma bu sayının her yıl 10 milyar civarında azaldığını da ortaya çıkarmış durumda, yani Dünya her yıl 15 milyar ağacını kaybederken, yerine sadece 5 milyar ağaç ekleyebilmekte. Son 12 bin yılda 3 trilyon ağacın Dünya üzerinden yok olduğu da yine bu araştırmanın sonuçlarından.

Amerika'da bulunan Yale Üniversitesinde yapılan ve "Nature" dergisinde yayımlanan araştırmaya göre 2015 yılı itibariyle Dünya üzerindeki Orman varlığı yukarıdaki durumda, aynı haritada kırmızı renkler ise son 10 yılda yok olan orman bölgelerini gösteriyor.

Dünya üzerindeki bu ağaç sayısı kişi başına 420 ağacın düştüğünü gösteriyor, tabi siz nerede benim 420 ağacım diyebilirsiniz ama haritadan da görüldüğü üzere dengeli bir dağılım mevcut değil. (Amazon Ormanları sol alt taraftaki parlak yeşil bölge) Bu haritaya göre en sık ağaçlık bölgelerin Ekvator Kuşağı ve Kutup Altı Kuşağı olduğu açıkça görülebiliyor. Ülkelere göre ağaç sayısı ise tahminlere göre şu şekilde sıralanabilir:

En çok ağaca sahip olan ülkeler Rusya 642 milyar ağaç, Kanada 318 milyar ağaç, Brezilya 302 milyar ağaç, ABD 228 milyar ağaç, Çin 140 milyar ağaç

En az ağaca sahip olan yerler ise Bahreyn 3 bin ağaç, Cocos Adaları 6 bin ağaç, Monako 10 bin ağaç, Paracel Adaları 12 bin ağaç, Vatikan'da ise hiç ağaç yok. 

.

Amazonlar Ormanları Nerede ve Dünya İçin Neden Bu Kadar Önemli

Dünya’nın en büyük tropikal yağmur ormanı olan Amazon 5,5 milyon km² (Türkiye'nin 7 katı) büyüklüğünde ve Güney Amerika boyunca Brezilya, Bolivya, Peru, Ekvador, Kolombiya, Venezüela, Guyana, Surinam, Fransız Guyanası olmak üzere 9 ülkeyi kapsıyor. Ancak Amazon Ormanlarının en büyük alanı bu ülkelerden  Brezilya'da bulunuyor.

Amazon Ormanı olarak kabul edilen bu alanda yaklaşık 400 milyar ağaç bulunduğu kabul ediliyor. Amazon Havzası'nda sıklıkla görülen sadece 227 ağaç türü olmakla birlikte 16 bin bitki çeşidi bulunuyor (Ülkemizdeki ormanlarda 22 ağaç türü bulunmakta). Amazonlar, yeryüzündeki hayvan ve bitki türlerinin 10'da birine ev sahipliği yapıyor.

Dünyada biyolojik çeşitliliğin en fazla olduğu ormanlar olan Amazon Ormanları, sadece bu yönden değil dünya ikliminin istikrarı açısından vazgeçilemeyecek bir öneme sahip. Amazon bölgesi ve bu bölgedeki tropik ormanlar 90 ila 140 milyar ton karbonu muhafaza ederek küresel iklimin istikrarına büyük katkı sağlıyor. Ayrıca Amazon Yağmur Ormanları, yeryüzündeki biyokütlenin, yani yaşayan ya da ölüp fosilleşen tüm biyolojik malzemenin yüzde 10'unu bünyesinde barındırıyor. Tarımsal kullanım amacı ile yok edilen ormanlar atmosfere karışan sera gazı salınımı ile küresel iklimin istikrarsızlaşmasına neden oluyor. 

Bu ormanlar ayrıca Güney Amerika’nın tamamında nem ve yağış oranlarını dengeliyor. Amazon Yağmur Ormanları sadece Brezilya için değil, Güney Amerika'nın tamamı için muazzam miktarda su üretiyor. "Uçan nehirler" olarak adlandırılan, evapotranspirasyon sonucu oluşan su buharı ile yüklü hava kütleleri Brezilya'nın pek çok bölgesine nem taşıyor. Bu dev bulutlardan yağan yağmurlar Bolivya, Paraguay, Arjantin, Uruguay ve hatta Şili'nin en güney ucunda bile etkili olabiliyor. Gövdesi 10 metre çapa sahip bir ağaç, atmosfere günde 300 litre buhar halinde su salınımını yapabiliyor. Bu da ortalama bir Brezilyalının günlük su tüketiminin iki katı anlamına geliyor.

Birleşmiş Milletler'in 2015 verilerine göre dünyada en fazla sera gazı salınımına sebep olan 10 ülkeden biri konumundaki Brezilya, uluslararası anlaşmalarla bu sera gazı salınımını 2030 yılına dek, 2005 seviyesine göre yüzde 43 azaltma ve 12 milyon hektar ek orman yaratma konusunda taahhüt vermiş durumda. 

Son 10 yılda ortalama 50 bin orman yangını çıkan Brezilya'da Oysa 2019 başından bu yana bu sayı 80 bine ulaşmış durumda, hatta bu kadar dünya gündemine yerleşmesine rağmen sadece 2 günde 1600 yeni yangın kayda geçti. Brezilya'da 2019 başında göreve gelen Jair Bolsonaro'nun göreve gelmesinden sonra, çevre konusunda kesilen cezalar önemli oranda azaldı, zira hükümet büyüme için yeni tarım alanlarına ihtiyaç olduğunu ileri sürmekle beraber orman ürünlerine dayalı kalkınmayı da hedefe koymuş durumda. Jair Bolsonaro ise yangınlardan çevrecileri sorumlu tutuyor, hükümeti zor duruma düşürmek için bazı sivil toplum kuruluşlarının ormana giderek yangın çıkardıklarını ifade ediyor.

Jair Balsonaro'nun orman yangınlarıyla yeteri kadar mücadele etmek için çabalamadığı, hükümet kaynaklarını seferber etmediği iddiaları ortadayken, G-7 zirvesinde yangınlarla mücadele için 22 milyon dolar yardım teklif de Balsonaro tarafından sebep gösterilmeksizin kabul edilmedi.

.

Türkiye'de Ağaç Varlığı

Türkiye'de ağaç sayısı konusunda kesin bir kaynak bulunmazken, Orman Genel Müdürlüğünün Orman Atlasına ve TÜİK rakamlarına göre 22,6 milyon hektar ormanlık alanımız bulunmakta, (ormanlık alanlarda daha fazla olabilmekle birlikte ortalama)1 hektarda 1000 ağaç bulunduğu kabul edildiğinde ülkemizde 22 milyar ağacın bulunduğu kabaca kabul edilebilir. Tema'ya göre ise kişi başına Dünya’da 1, Türkiye’de ¼ futbol sahası büyüklüğünde orman alanı düşüyor, bu veri ise orman varlığımızın yukarıdaki kadar dahi olmadığını 10 milyar civarında orman ağacımızın olduğunu ortaya çıkarıyor. (Amazon Ormanlartında 5,5 milyon km² alanda 400 milyar ağaç olduğu düşünüldüğünde, ülkemizdeki yine 10-12 milyar ağaç olduğu hesaplanmaktadır)

Yukarıdaki haritadan da orman varlığımızın Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde yoğunlaştığı, İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ise azaldığı görülmektedir.

Ülkemizde son 15 yılda (OGM verilerine göre) 4 milyar civarında fidan dikildiği, ağaç varlığının arttığı kabul ediliyor ancak orman varlığının azaldığı bir diğer gerçek, bunun nedeni ise orman yangınları ve kesim işlemleri ile 50-100 yaşında ağaçlar kesişlirken dikilen fidanların henüz orman statüsünde kabul edilecek büyüklük ve yoğunluğa ulaşmaması gösterilebilir. Türkiye’de özellikle 2013 sonrasında ise ormanlarda azalma meydana geldiği de kabul ediliyor. 2013 sonrasında ormanlaştırılan alan 221 bin hektar iken, ormansızlaşan alan 226 bin hektar oldu. 

Kaynaklar: Nature.com, Yeşilist, Orman Genel Müdürlüğü Orman Atlası, OrkoopTema, Dw.comThe GuardianReutersThe Independent

Güncelleme Tarihi: 19 Eylül 2019, 11:19

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.

SIRADAKİ HABER