Bir Bahar Klasiği: Kakava Şenlikleri

En anlaşılır tanımıyla Hıdırellez kutlamalarının Roman kültüründeki yansıması olan Kakava Şenlikleri, her yıl 5-6 Mayıs’ta karşılanıyor.

Bir Bahar Klasiği: Kakava Şenlikleri

Kakava Nedir?

Kakava, Roman kültürüne ait bir gelenek aslında. Kökenlerini Mısır ve Ön Asya'dan alan Kakava’nın tarihi trajik bir olaya dayanıyor. Firavunlar döneminde Mısır’da Kıpti’lerle birlikte yaşayan bir halktan bahsedilir ki bu halkın Romanlar olduğu kabul edilmektedir, Firavun’un baskı ve zulümleri karşısında arkalarından gelen Firavun askerlerine rağmen Kızıldeniz’i geçmeyi mucizevi bir şekilde başarırlar, Firavun askerleri ise Kızıldeniz'de boğulurlar. Kızıldeniz’in beri tarafında kalıp denizi geçemeyenler bu olayın yaşandığı varsayılan 6 Mayıs gününü bir kurtarıcı beklentisiyle su boylarında yad etmeye başlarlar.

Bu yönüyle Hz. Musa’nın Kızıldeniz’i yarıp kavmini karşı kıyıya geçirip Firavun’un Kızıldeniz’de helak olmasına dair dini anlatımlarla büyük benzerlikler taşır. Bu benzerlik aynı topraklarda yaşanan zulüm karşısında insanların hafızalarında yer alan bir “kurtarıcı” beklentisi ve ümit arayışı ile ilişkilendirilebilir. ancak bazı kimseler ise bu iki olayın aynı anda yaşandığını ve Romanların, dünyaya Mısır'dan yayıldığını söylerler.

.

Kakava ile Hıdırellez Arasındaki Fark Nedir?

İslam dünyasındaki yerleri halk arasında ulu kabul edilen Hızır ve İlyas, mucizelerden umut arayan, Anadolu insanı tarafından kurtarıcı, zor zamanlarda imdada gelen önemli kişiler olarak karşımıza çıkar. Bu inanışına göre; Hızır karada, İlyas ise denizlerde zorda kalmış kimselere yardım eden ululardan iki arkadaştır. Hızır bolluğun bereketin simgesi olarak görülür. İlyas ise umudun, yeşilliğin simgesidir. İki arkadaş senede bir gün insanlara umut, bolluk bereket dağıtmak için su kenarında bir yerde buluşurlar.

Hızır ve İlyas isimleri de zaman içinde dilimize kaynayarak ve değişime uğrayarak Hıdrellez ( Hızır-İlyas ) olarak gelmiştir. Şivenin de etkisiyle Balkanlar’dan Trakya’ya uzanan geniş bir coğrafyada “Hıd’rellez, Ederlezi, Ederles vb…” isimlerle söylense de, anlattığı şey hep aynı ruha sahiptir.

Hıdrellez ve Kakava gibi bahar kutlamalarında şu üç simgeye de raslarız: Kakava ateşi ( Hızır ), evlere asılan yeşil bahar dalları ( İlyas ), ve kutlamaların mümkün olduğunca bir su kenarında, dere ya da göl boyunda yapılması.

.

Edirne Kakava - Hıdırellez Şenlikleri

Her ne kadar batı illerimizin bir çoğunda kutlamalara tanık olsak da baharın en renkli ve coşkulu karşılandığı yerlerin başında kuşkusuz Edirne ve Kırklareli geliyor. Her yıl 5-6 Mayıs’ta düzenlenen Hıdrellez ve Kakava Şenliklerinde her iki gün de baharı karşılamaya yönelik iki özel ritüelle başlıyor. Bu yıl Edirne'de Kakava-Hıdırellez Şenlikleri kutlamalarına 5 Mayıs Pazar günü geleneksel at yarışlarıyla başlanacak. Roman gençleri, yaklaşık 2 kilometrelik parkurda yük atlarıyla hünerlerini sergileyecek. Şenlik, saat 17.30'da Sarayiçi adasında, protokol üyelerinin Kakava ateşini yakmasıyla devam edecek.

Arınma ve doğanın uyanışını selamlama amaçlı “Bahara Giriş” ritüeli (Babafingo) ise 6 Mayıs sabahı saat 06.00’da, Tunca Nehri kıyısında gerçekleştirlecek, aynı gün Saraçlar Caddesi'nde halk oyunları gösterileri, yumurta tokuşturma, niyet çekme gibi etkinlikler de yapılacak.

6 Mayıs sabahında Romanlar sabahın ilk ışıkları ile birlikte Tunca Nehri’ne akın ederken, evlenme çağına gelen genç kızlar ise en güzel elbise ve hatt gelinliklerini giyerek nehir kenarına gidiyorlar, günün ağarmasıyla birlikte ise şişelere doldurdukları nehir suyunu ve ağaçlardan kopardıkları dalları alarak eski bir geleneği yerine getiriyorlar. Şenlik boyunca Romanlar tarafından Tunca Nehri suyuyla el ve yüz yıkayıp sıhhatli olunacağına inanııyorlar, nehir kenarındaki ağaçlardan muratların kabul olması için yeşil dal koparıyor ve Babafingo’nun şafak vakti Tunca’dan çıkacağının beklenmesi gibi ritüeller yerine getiriliyorlar (Babafingo, Romanların inanışına göre bir zamanlar onlara yol göstermiş, önderlik etmiş kişidir, sularda kaybolduğuna ve bir gün geri döneceğine inanılıyor. Kakava Şenlikleri’nde suya girmek, biraz da bu olayı anmak içindir.)

Şenlik boyunca Balkan müziği denince akla ilk gelenlerden Suzan Kardeş’in yanı sıra Balık Ayhan, Gencer Savaş, Tekirdağ Kızanları, Deli Selim Band, Dzambo Agusevi Orchestra, Kobra Murat, Taner Yarımdünya ve Murat Omurtağ gibi Roman müzisyen ve gruplar sahne alacak.

.

Unesco Listesine Eklenmesi

Türkiye ile Makedonya’nın birlikte hazırlayıp 2016 yılında UNESCO’ya sunduğu  'Bahar Kutlaması: Hıdırellez' çok uluslu ortak dosyası, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kaydedildi.

Bugüne kadar Meddahlık, Mevlevi Sema Törenleri, Âşıklık Geleneği, Karagöz, Nevruz, Geleneksel Sohbet Toplantıları, Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali, Alevi-Bektaşi Ritüeli: Semâh, Tören Keşkeği Geleneği, Mesir Macunu Festivali, Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği,  Ebru: Türk Kağıt Süsleme Sanatı, İnce Ekmek Yapma ve Paylaşma Kültürü: Lavaş, Geleneksel Çini Ustalığı olmak üzere 14 unsuru Temsili Liste’ye kaydedilmişti. Karadenizlilerin ‘Islık Dili’, UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne kaydettirilmişti. 'Bahar Kutlaması: Hıdırellez' dosyasının kaydıyla birlikte bu sayı 16’ya yükseldi. 

Güncelleme Tarihi: 04 Mayıs 2019, 19:53

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.

SIRADAKİ HABER