Sorun Sağlık Risk Ekonomik

İşsizlik veya gelir tehlikesi ile evinde kalamayıp çalışan insanların riski sağlık, evinde kalanların riski ise ekonomik.

Sorun Sağlık Risk Ekonomik

Koronavirüsün Yol Açtığı Sorunlar

Yeni tip koronavirüsün neden olduğu Covid-19 hastalığı, şu anda İtalya ve İspanya'nın, birkaç gün içinde de Fransa ve ABD'nin sağlık sistemlerinin başedemeyeceği boyutlara ulaşmış olacak. Salgının yol açtığı en büyük sorun bu gibi görünse de tek sorun bu değil, hatta tehlikenin atlatıldığının düşünüldüğü anda bütün Dünya başka birçok sorun ile karşı karşıya kalmış olacak. Bütün ülkelerde özellikle sağlık sistemlerinnin sorgulanması hatta bazı ülkelerde rejimlerin sorgulanması, ülkeler arasıilişkilerin gözden geçirilmesi, Avrupa Birliği gibi yarım yüzyıldır hayal edilen ve sınırların olmadığı savunulan ülkeler arası sınırların korunması belki de Birliğin sonu bu sorunlardan bazıları ancak karşımıza çıkacak en büyük ve küresel sorun ise Ekonomik Kriz.

Sorun Sağlık

Wrldometers sayfasında yer alan istatistiklere göre bugün itibarile hasta sayısı 700 bine dayanmış durumda, hastalık tespit edileli 4 ay oldu ancak son 7 güne kadar 350 bin hasta varken, son 7 günde 350 bin yeni hasta var, günlük yeni hasta sayısı her gün % 10 oranında artıyor, sadece dün 66 bin yeni hasta tespit edildi. Ölüm oranı da ilk zamanlarda belirtildiği gibi %2 değil, şu anda bütün yeni tespit edilenler dahil ölüm oranı %4,7 olmakla birlikte bu oran 70 yaşın üstünde %12 civarında. Her gün ölüm sayısı %10 artış oranında artıyor, sadece dün 3500 yeni ölüm kaydedildi.

Bütün bu sayılar hastalığın önünün alınamadığını gösteriyor, üstelik hiçbir ülke Çin kadar katı sokağa çıkma yasağı ve karantina tedbirleri uygulayamıyor, bu nedenle hastalığa karşı Çin'de gösterilen başarı hiçbir ülkede gösterilemedi.

Çin bu kadar katı tedbirler uygulayabilmesinin nedeni tabi ki ekonomisi ve nüfusu, zira 60 milyon insanı karantinaya almış olsa, diğer büyük şehirlerinde kısmi yasaklar uygulayarak 200 milyonu eve hapsetmiş olsa da bu nüfusu besleyebilecek ekonomisi çalışırken, nüfusu da mevcuttu. Ancak Avrupa ülkeleri için aynı durum söz konusu olamadı. İtalya 9 Mart'tan bu yanan sokağa çıkma yasağı uyguluyor ancak, fabrikaların bir çoğu çalışmaya devam ediyor, şehirler arası yolcu taşımacılığı yani tren hatları dahi 20 Mart'a kadar çalışmaya devam ediyordu, zira 60 milyonluk İtalya nüfusunun hayatını devam ettirmesini sağlamanın başka yolu yoktu, ancak ölüm sayısı 800'lere dayandığında daha katı tedbirler alınması söz konusu olabildi, üstelik hala zorunlu sektörlerde çalışma devam ediyor. İtalya'nın yardımına koşabilecek İspanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Almanya da aynı sorunlarla mücadele etmek zorunda, hatta İspanya ve Fransa bugün dahi aynı duruma düşmüş durumda. Hatta son 3 günde ABD'de 50 bin yeni hasta ile salgının yeni merkezi olmak üzere.

Risk Ekonomi

Aslında salgın ile bu mücadeleyi büyük kayıplarına rağmen veren ülkeler, insanların özellikle evde kalmasına yönelik tedbirler alıyorlar ancak evde kalmak beraberinde gelir sıkıntısı yaşanması anlamına geliyor, zira çalışmamak demek, üretim yapamamak, kazanamamak, kazandıramamak demek. Kısacası küresel kapitalizm çarkının dişlilerinde birden fazla kırık oluşmuş durumda.

Devletler ise bu kırıklara rağmen çarkın dönebilmesi için şirketlerin ve bireylerin ekonomik kaygılarını gidererek alınan tedbirlere uyulmasını sağlamaya yönelik büyük ekonomik paketler açıklıyorlar. ABD 2,2 trilyon dolar, Almanya 780 milyar euro, İngiltere 400 milyar dolar, Fransa 300 milyar euro, İspanya 200 milyar euro, Japonya 270 milyar dolar gibi  ekonomik destek paketlerini onaylamış durumda. Bütün bu paralar aslında ülkelerin mevcut ve harcamaya hazır paraları değil, gerekirse para basarak çarkın dönmesi için çabasnı ifade ediyor, yani enflasyon baskısını göze alarak iş-istihdam sorununun çıkmaması için bir çabayı gösteriyor.

Peki Türkiye?

Salgın riski ile tedbirler alınmaya başlandıktan birkaç gün sonra özellikle de evde kalmaya yönelik tavsiyeler ekonomik kaygıyı büyütünce 18 Mart 2020 itibariyle Türkiye'de 100 milyar TL'lik bir paket ile ekonomiyi ayakta tutmaya çalışmak yönünde ilk adımını attı. Alınan bu tedbirlerden örneğin konaklama vergisi alınmaması, konutlarda kredilendirilebilir oranın arttırılması gibi tedbirlerin pek de amaca hizmet etmeyeceği ayrıca paketin işçi ve emekçiye hitap etmediği eleşirileri yükselmeye devam etti.

Bugün için şehirlerrası syahat yasaklanmış durumda, iç hat uçuşları yapılamıyor, şehirlerarası otobüs seferleri izne tabi ve son derece kısıtlı, 60 bine yakın işyeri kapatılmış durumda, binlerce işyeri ise ticari kaygılarla çalışanlarına ücretsiz izin vererek kendi ohalini ilan etmiş ve kapatmış durumda. Kısacası yüzbinlerce hatta milyonlarca çalışan özellikle 2 haftadır kendi ekonomik krizini yaşıyor, bu durumun ne kadar süreceği konusundaki asıl belirsizlik ise genel olarak virüsün değil ekonomik sorunların öncelikli tutulmasına neden oluyor.

OHAL ve sokağa çıkma yasağının resmen ilan edilememesinin önündeki en büyük engel de yine ekonomik, katı sokağa çıkma yasağı durumunda dahi en az 2 ay sürebilecek salgın hastalık riski devletin bu 2 ay boyunca neredeyse sıfır üretim ile ekonomiyi devam ettirmesinin mümkün olmadığı düşünülüyor. Bunun en büyük nedeni de ülkedeki bütün çalışanlara yapılacak maaş veya asgari gider ödemelerinin tutarının aylık 80-100 milyar TL civarında bir miktara tekabül etmesi, hükümet iki aylık tutarın en asgarisine denk gelecek şekilde 150 milyar TL basarak bu gideri karşılasa dahi, bu miktarda daha sonra yaratacağı enflasyon baskısını kaldıramaz duruma düşebilir.

Sonuç

Herkesin ortak düşünesi koronavirüs salgının er geç biteceği ancak uzun vadede ekonomi üzerinde bırakacağı etkilerin çok daha büyük olacağı. İşsizlik veya gelir tehlikesi ile evinde kalamayıp çalışan insanların riski sağlıkları, evinde kalanların riski ise ekonomileri. Gönüllü karantina ile zorunlu karantina tedbiri alma arasında kararı verecek hükümetin riski ise malum...

Güncelleme Tarihi: 29 Mart 2020, 19:36

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.

SIRADAKİ HABER